Category: Achtergrond en oorzaken

Wat is epilepsie?

Wat is epilepsie? Soorten aanvallen Oorzaken en uitlokkers Epilepsiezorg Artikel, Download

Wat is epilepsie?

Wat is epilepsie en wat is een epileptische aanval eigenlijk? Bij epilepsie heb je een tijdelijke verstoring in je hersenen. Een soort kortsluiting. Dat noemen ze een epileptische aanval. Meestal duren epileptische aanvallen maar kort, zoals een paar seconden of minuten. Soms duren ze langer. Hoe een aanval eruitziet verschilt per persoon en per aanval. De symptomen of kenmerken zijn dus bij iedereen anders.

Verstoring in de hersenen

Epilepsie ziet er dan wel bij iedereen anders uit, maar het begint altijd in de hersenen. In onze hersenen praten miljarden hersencellen met elkaar. Dat doen ze via elektrische pulsjes. Daardoor kun je lopen, praten, denken, zien. Bij een epileptische aanval is er een plotselinge verstoring in de hersenen. Door die ‘kortsluiting’ heb je even geen controle meer over je lichaam.

 
Verschillende soorten aanvallen

Er bestaat niet één soort epilepsie. De meest bekende epileptische aanval is als iemand op de grond valt, even buiten bewustzijn is en gaat schokken met armen en benen. Maar er zijn veel meer soorten epileptische aanvallen. Je kunt ook alleen een vreemde tinteling voelen, niet uit je woorden komen of even voor je uit staren. Hoe jouw aanval eruitziet, hangt af van waar de ‘kortsluiting’  in je hersenen zit. In een klein deel of overal.

Lees meer over de soorten epileptische aanvallen.

 
Wanneer epilepsie?

Eén epileptische aanval betekent nog niet dat je epilepsie hebt. Soms is er een duidelijke aanleiding (uitlokker) voor de aanval en komt er nooit meer een volgende.

Je hebt epilepsie als je:

 
Wat moet ik doen als ik denk dat ik een epileptische aanval heb gehad?

Ga dan naar je huisarts. Deze verwijst je door naar een neuroloog als dat nodig is. Deze gaat onderzoeken doen en stelt op basis daarvan de diagnose.

Lees meer over onderzoeken en diagnose.

Hoe ontstaat epilepsie? Lees meer over de oorzaken.

Neuroloog Hans Carpay vertelt over epilepsie

Epilepsie in het kort

"*" geeft vereiste velden aan

Geslacht*
Naam*
We hebben graag persoonlijk contact! Laat je telefoonnummer achter, zodat wij je een keer kunnen bellen over onze aanpak, activiteiten en campagnes.
Nieuwsbrief

EpilepsieNL gaat zorgvuldig om met je persoonsgegevens. Meer informatie hierover vind je in onze privacyverklaring.
Dit veld is verborgen bij het bekijken van het formulier
Dit veld is verborgen bij het bekijken van het formulier

Wie krijgt epilepsie en op welke leeftijd?

Wat is epilepsie? Soorten aanvallen Bij wie op welke leeftijd? Artikel, Video

Wie krijgt epilepsie en op welke leeftijd?

In Nederland hebben ongeveer 200.000 mensen epilepsie. Iedereen kan op iedere leeftijd epilepsie krijgen, maar het komt het vaakst voor bij kinderen, ouderen en mensen met een verstandelijke beperking. Ook bij een hersenbeschadiging heb je meer kans op epilepsie.

 

Epilepsie bij kinderen

Epilepsie komt vaak voor bij kinderen. Dat komt omdat de hersenen nog niet helemaal zijn volgroeid. Daardoor zijn ze gevoeliger voor epileptische aanvallen. De meeste kinderen krijgen met medicijnen geen aanvallen meer. Soms groeien kinderen over de epilepsie heen. Dat komt omdat sommige vormen van epilepsie alleen op de kinderleeftijd voorkomen. Ze gaan weer over bij het ouder worden.

Lees meer over epilepsie bij kinderen.

 
Epilepsie op oudere leeftijd

De kans op epilepsie neemt toe als je ouder wordt. Vooral na je 75ste. Op latere leeftijd komen namelijk meer hersenaandoeningen voor zoals bijvoorbeeld een herseninfarct of hersenbloeding. Deze kunnen dan epilepsie veroorzaken.

Lees meer over epilepsie op oudere leeftijd.
 
Vaker epilepsie bij een verstandelijke beperking

Ongeveer 1 op de 3 mensen met een verstandelijke beperking heeft epilepsie. Een verstandelijke beperking wordt vaak veroorzaakt door een stoornis in de hersenen. Deze hersenstoornis vergroot de kans op epilepsie. Het is bij hen vaak extra moeilijk om de aanvallen onder controle te krijgen.

Lees meer over epilepsie bij mensen met een verstandelijke beperking.

 
Hersenbeschadiging geeft meer kans op epilepsie

Mensen met een hersenbeschadiging hebben een grotere kans op epilepsie. Deze beschadiging kan ontstaan zijn voor of tijdens de geboorte, door een ongeval of bijvoorbeeld door een herseninfarct of hersenbloeding. Het maakt dat hersengebied gevoeliger voor verstoringen in de hersenen.

Lees meer over epilepsie na een hersenbeschadiging.

Filmpje

Neuroloog Hans Carpay vertelt wie op welke leeftijd epilepsie krijgt.

Oorzaken

Diagnose en onderzoeken Oorzaken en uitlokkers Artikel, Video

Achtergrond en oorzaken

Vaak is de oorzaak van epilepsie niet bekend. Hoe graag mensen het ook willen weten. Soms is een beschadiging in de hersenen of in het hersennetwerk de bron, soms speelt erfelijkheid een rol. Bij meer dan de helft van de mensen met epilepsie is geen oorzaak te vinden. Soms laat een EEG wel verstoring in de hersenenactiviteit zien, maar kan de MRI-scan verder niets bijzonders vinden.

Meer informatie over achtergrond en oorzaken 

Filmpje

Neuroloog Hans Carpay vertelt over oorzaken van epilepsie.

 
Welke oorzaken zijn er?

Hersenbeschadiging

Hersenbeschadigingen kunnen een oorzaak zijn van epilepsie. Ze maken de hersenen gevoeliger voor een aanval. Maar niet iedereen krijgt na een ziekte of hersenbeschadiging epilepsie.

Welke hersenbeschadigingen kunnen bijvoorbeeld aanvallen veroorzaken?

  • Een hersenbeschadiging na een ongeluk of lange tijd overmatig alcoholgebruik.
  • Een hersenaandoening, zoals een hersentumor of hersenbloeding.
  • Littekenweefsel na een infectie, zuurstoftekort of een hersenoperatie.

Lees meer over epilepsie na een hersenbeschadiging.

Stoornis in de hersenen

Soms zit de oorzaak van epilepsie niet op één plek in de hersenen, maar in het hersennetwerk, zoals bij:

  • een afwijking in de structuur (de bouw) van het hersenweefsel;
  • een afwijking in het weefsel dat de hersencellen steunt (steunweefsel) of voedt (bloedvaten);
  • een stofwisselingsstoornis, stofwisselingsziekte of ontsteking.

Erfelijke aanleg

Erfelijkheid kan ook een rol spelen bij het ontstaan van epilepsie. Hoewel er nog veel onduidelijk is, zijn sommige vormen van epilepsie sterker erfelijk bepaald dan andere. Als er dan één of meer andere oorzaken bijkomen, is de kans op epilepsie groter dan bij iemand zonder erfelijke aanleg.

Lees meer over erfelijkheid.

 
Uitlokkers van aanvallen

Het is meestal niet duidelijk waarom je ineens een epileptische aanval krijgt. Maar soms is er een duidelijke uitlokker, zoals spanning, slaaptekort, koorts of lichtflitsen. Een uitlokker wordt ook wel trigger genoemd. Deze uitlokkers zijn niet de oorzaak van de epilepsie, maar kunnen er wel voor zorgen dat je eerder een aanval krijgt: ze verlagen de drempel voor een aanval.

Lees meer over uitlokkers.

Veelgestelde vragen

Epilepsie kan verschillende oorzaken hebben. Soms is de oorzaak duidelijk, soms niet. Mogelijke oorzaken zijn bijvoorbeeld: 

  • Een aangeboren aanleg 
  • Een hersenbeschadiging, zoals na een ongeluk, beroerte of zuurstoftekort 
  • Een ontwikkelingsstoornis van de hersenen 
  • Een infectie of hersenontsteking 
  • Een hersenbloeding of hersentumor 

Bij een groot deel van de mensen wordt geen duidelijke oorzaak gevonden. 
 

Lees meer

Bij sommige soorten epilepsie is er een erfelijke aanleg. De kans op erfelijkheid verschilt per soort epilepsie. Twijfel je of erfelijkheid bij jou een rol speelt? Bespreek dit dan met je neuroloog. 
 

Lees meer

Ja. Epilepsie kan op elke leeftijd ontstaan. Het komt relatief vaak voor bij jonge kinderen en bij mensen boven de 60 jaar. 

Op latere leeftijd ontstaat epilepsie vaak door een beroerte, hersenbeschadiging of een andere aandoening van de hersenen. 
 

Lees meer

 Nee. Je kunt epilepsie niet voorkomen door anders te leven. Het is dus niet je eigen schuld. Maar heb je aanleg voor epilepsie dan zijn er soms uitlokkers (‘triggers’) die een aanval kunnen uitlokken zoals stress, slaaptekort of alcohol. Deze uitlokkers zijn geen oorzaak van epilepsie, maar kunnen wel de aanleiding zijn voor een aanval. 
 

Lees meer

Een hersenbeschadiging en dan epilepsie

Bij wie op welke leeftijd? Oorzaken en uitlokkers Leven met epilepsie Artikel, Download

Epilepsie na hersenbeschadiging

Na een hersenbeschadiging kunnen er epileptische aanvallen ontstaan. Dit komt regelmatig voor. De verandering, afwijking of beschadiging in de hersenen veroorzaakt deze aanvallen. In dit artikel gaan we in op vragen als: Wat is epilepsie? Welke oorzaken zijn er? Wat is er bekend over epilepsie na een hersenbeschadiging of hersenletsel? Hoe wordt epilepsie behandeld?

Wat is epilepsie?

Bij epilepsie heb je een tijdelijke verstoring in je hersenen, een soort kortsluiting. Meestal duren epileptische aanvallen maar kort, zoals een paar seconden of minuten. Soms duren ze langer. Dat verschilt per persoon en per aanval.

Lees meer over wat epilepsie is.

 

Hoe zien epileptische aanvallen na een hersenbeschadiging eruit?

Aanvallen kunnen er heel verschillend uitzien. De één valt op de grond, is bewusteloos en gaat schokken. De ander voelt een vreemde tinteling, kan niet uit zijn woorden komen of staart voor zich uit. Aanvallen met vreemd verward gedrag komen ook voor. Soms kan iemand in een aanval gewoon reageren, maar vaak ook niet. Hoe een aanval eruitziet, ligt aan de plek in de hersenen waar de kortsluiting zit en hoe de storing zich over de hersenen verspreidt.

Lees meer over soorten aanvallen.

 

Oorzaken van epilepsie

Epilepsie kan ontstaan door een erfelijke aanleg of door een beschadiging in de hersenen. Een hersenbeschadiging maakt de hersenen gevoeliger voor een aanval. Wat kan bijvoorbeeld aanvallen veroorzaken?

  • Een hersenaandoening, zoals een hersentumor of een beroerte (hersenbloeding of herseninfarct).
  • Een hersenbeschadiging door een ongeval.
  • Littekenweefsel na een (vroegere) infectie, zuurstoftekort of een hersenoperatie;
  • Een hersenbeschadiging na lange tijd overmatig alcoholgebruik;
  • Een afwijking in de structuur (de bouw) van het hersenweefsel;
  • Een afwijking in het weefsel dat de hersencellen steunt (steunweefsel) of voedt (bloedvaten);
  • Een stofwisselingsstoornis, stofwisselingsziekte of hersenontsteking.

Lees meer over oorzaken van epilepsie.

 

Wat is er bekend over epilepsie na een hersenbeschadiging?

Niet iedereen krijgt na een hersenbeschadiging epilepsie. De kans op een epileptische aanval ligt aan de plaats in de hersenen waar de beschadiging zit. Tijdens de eerste maanden na een hersenbeschadiging is de kans het grootst. Het is niet te voorspellen wie epilepsie zal krijgen en wie niet. Ook is niet te voorspellen wanneer de aanvallen beginnen. Wel is het zo dat hoe groter de beschadiging is of hoe meer beschadigingen er zijn hoe groter de kans is op aanvallen. Vaak zijn de aanvallen door een hersenbeschadiging blijvend.

De meeste aanvallen na een hersenbeschadiging beginnen op één plek in de hersenen (focale aanvallen), maar ze kunnen uitbreiden over de hele hersenen (tonisch-clonische of grote aanvallen).

Als je na een hersenbeschadiging een aanval krijgt, kijkt de neuroloog wanneer de beschadiging is ontstaan en wanneer de eerste aanval was:

  • Was de eerste aanval in de eerste week na de hersenbeschadiging en waren er daarna geen aanvallen meer? Dan is er geen sprake van epilepsie.
  • Was de eerste aanval later dan een week na de hersenbeschadiging? Dan is er wel sprake van epilepsie. In dat geval is de kans om opnieuw een epileptische aanval te krijgen groot.
 

Hoe wordt epilepsie behandeld?

De behandeling van epilepsie start bijna altijd met anti-aanvalsmedicijnen (oude naam: anti-epileptica). Deze voorkomen de aanvallen. De neuroloog wil bereiken dat je geen of zo min mogelijk aanvallen hebt met zo min mogelijk bijwerkingen.

Lees meer over de behandeling van epilepsie.

 

Wat zijn uitlokkers en kun je ze zelf beïnvloeden?

Soms is er bij aanvallen steeds dezelfde aanleiding. Dit wordt een uitlokker of trigger genoemd. Uitlokkers zijn niet de oorzaak van epilepsie maar vergroten de kans op een aanval. Een bepaalde situatie lokt dan de aanval uit, bijvoorbeeld:

  • niet innemen van de anti-epileptica;
  • slaaptekort en oververmoeidheid;
  • koorts;
  • spanningen, emoties of stress;
  • lichtflitsen;
  • menstruatie (hormonale veranderingen);
  • te veel alcohol of juist het stoppen met overmatig alcoholgebruik.

Niet iedereen is gevoelig voor uitlokkers. De meeste aanvallen komen plotseling zonder aanleiding.

Lees meer over uitlokkers van aanvallen.

 

Epilepsie in het dagelijkse leven

Hoe groot de invloed van de epilepsie op je dagelijks leven zal zijn, is meestal niet van tevoren te zeggen. Epilepsie verschilt van persoon tot persoon. De soort epilepsie en het aantal aanvallen spelen ook een belangrijke rol. Gelukkig lukt het bij een groot deel van de mensen om de aanvallen met medicijnen te voorkomen.

Lees meer over leven met epilepsie.

Kom in contact met mensen met een hersenletsel.

Lees meer over niet-aangeboren hersenletsel.

Wegwijzer voor leven met een hersenletsel.

Wegwijzer voor leven met ernstige meervoudige beperkingen.

Wat is een epilepsiesyndroom?

Soorten aanvallen Artikel

Wat is een epilepsiesyndroom?

Een epilepsiesyndroom is de naam voor een soort epilepsie met specifieke kenmerken. Elk epilepsiesyndroom heeft een eigen behandeling. Sommige syndromen zijn goed te behandelen. Er zijn ook syndromen die niet goed reageren op medicijnen en invloed hebben op de ontwikkeling.

Kenmerken van epilepsiesyndromen

Een syndroom heeft meestal een aantal specifieke kenmerken zoals:

  • Soort aanvallen. Er zijn syndromen met alleen tonisch-clonische aanvallen of absences. Of met een combinatie van aanvallen.
  • De leeftijd waarop de aanvallen beginnen. Sommige syndromen ontstaan bijvoorbeeld in het eerste levensjaar. Andere syndromen zijn typerend voor de peuter- of puberleeftijd.
  • Kenmerken op het EEG (elektro-encefalogram) ook wel hersenfilmpje genoemd. Bij sommige epilepsiesyndromen zijn op het EEG patronen te zien die alleen bij dat syndroom voorkomen.
 
Goede diagnose belangrijk

Epilepsiesyndromen kunnen in ernst en behandelmogelijkheden verschillen. Bij de behandeling is het voor de neuroloog belangrijk te weten om welk syndroom het gaat. Bij sommige syndromen werkt een bepaald medicijn bijvoorbeeld goed tegen de aanvallen. Terwijl bij een ander syndroom ditzelfde medicijn verkeerd kan werken. Een goede diagnose is dus belangrijk voor de juiste behandeling.

 
Korte beschrijving epilepsiesyndromen

Hieronder vind je een aantal epilepsiesyndromen. Klik op de naam en lees de kenmerken van dit syndroom. Staat een syndroom er niet bij? Kijk dan op kinderneurologie.eu.

Erfelijkheid

Wat is epilepsie? Oorzaken en uitlokkers Leven met epilepsie Artikel, Download

Erfelijkheid

Lang niet altijd is aan te tonen wat precies de oorzaak is van epilepsie. Maar soms is erfelijke aanleg de oorzaak. Erfelijkheid speelt dan een rol bij het ontstaan van de epilepsie. Hoewel er nog veel onduidelijk is, zijn sommige vormen van epilepsie sterker erfelijk bepaald dan andere.

Uitgave

Hoe zit het met het verband tussen epilepsie en erfelijkheid? En waar kun je terecht als je vragen hebt over erfelijkheid bij jouw epilepsie? Je leest er meer over in onze uitgave. Je kunt hem via de groene knop downloaden.

 

Corona en Covid-19 vaccin

Leven met epilepsie Artikel

Corona en Covid-19 vaccin

We geven antwoord op veelgestelde vragen over corona en het covid-19 vaccin. Dat doen we samen met neurologen en kinderneurologen. Zij volgen de onderzoeken over het virus en vaccin bij volwassenen en kinderen met epilepsie. We kunnen alleen algemene antwoorden geven.

Laatste update: september 2025

Corona en epilepsie

 
Ik heb epilepsie. Ben ik meer vatbaar voor het coronavirus?

Nee, je bent niet vatbaarder en raakt dus niet sneller besmet door je epilepsie.

En mensen met een verstandelijke beperking of een epilepsiesyndroom?

Nee, mensen met een verstandelijke beperking of een epilepsiesyndroom raken niet sneller besmet met het coronavirus. Zij kunnen wel zieker worden van het virus. Dat ligt vaak aan meer dan alleen de epilepsie. Heb je hier vragen over? Overleg dan met de neuroloog.

 
Val ik onder een risicogroep door mijn epilepsie?

Epilepsie maakt je niet meer kwetsbaar om corona te krijgen. Mensen met epilepsie kunnen wel bij ernstige ziekte door corona meer risico lopen op aanvallen. Bij iemand die gevoelig is voor aanvallen bij koorts, kan dit meer of heftigere aanvallen uitlokken. Daarom kunnen mensen met epilepsie een coronaprik krijgen. Ze vallen onder dezelfde groep als de griepprik.

Ben ik meer kwetsbaar door mijn anti-aanvalsmedicijnen (oude naam: anti-epileptica)?

Nee, er zijn geen bewijzen dat anti-aanvalsmedicijnen (ook nog wel anti-epileptica genoemd) de weerstand verminderen. Je hebt dus geen grotere kans op besmetting met het virus door je anti-aanvalsmedicijnen.

Ben ik meer kwetsbaar omdat ik een NVS of DBS heb?

Nee, je hebt geen grotere kans om het virus te krijgen met een Nervus Vagus Stimulator (NVS) of Deep Brain Stimulator (DBS). Deze verlagen je weerstand niet. Heb je een NVS en word je ziek door het virus? En krijg je daarbij longklachten? Dan moet de behandeling soms aangepast worden.

 
Wat zijn de gevolgen als ik corona krijg?

Je kunt dezelfde klachten krijgen als mensen zonder epilepsie. Deze klachten staan op de website van het RIVM.

 
Kan ik aanvallen krijgen door het coronavirus?

Krijg je (meer) aanvallen door koorts? Dan kan dat ook gebeuren bij besmetting met het coronavirus.

 
Moet ik mijn anti-aanvalsmedicijnen blijven innemen?

Ja, je moet je medicijnen blijven innemen als je corona krijgt.

 

Vaccin en epilepsie

Vanaf oktober 2023 kunnen mensen met epilepsie of een gezinslid voorrang krijgen voor de coronaprik. Lees ons nieuwsbericht hierover.

 
Zijn de Covid-19-vaccins veilig voor mensen met epilepsie?

Ja, voor zover nu bekend is het vaccin veilig voor mensen met epilepsie. Het vaccin traint het lichaam om het virus snel te herkennen als je besmet wordt. Het lichaam ruimt het virus dan snel op en je wordt niet of minder ziek.

 
Kan het vaccin epileptische aanvallen uitlokken? 

Dat kan als je gevoelig bent voor koortsgevoelige aanvallen. De vaccinatie activeert je immuunsysteem. Dit kan soms temperatuursverhoging (koorts) veroorzaken. Meestal komt dit voor bij kinderen en is het ongebruikelijk bij volwassenen.

 
Heb je koortsgevoelige aanvallen?

Dan heeft je neuroloog meestal al met je besproken wat je moet doen om aanvallen te voorkomen. Weet je nog niet wat je moet doen bij koortsgevoelige aanvallen? Overleg dan met je neuroloog.

Ook bij aanvallen door koorts is het advies je te laten vaccineren. Een vaccinatie voorkomt corona en mogelijke complicaties. Twijfel je? Overleg dan met je neuroloog wat je het beste kunt doen.

 
Hoe kan ik de kans op koorts na vaccinatie verkleinen?

Heb je koortsgevoelige aanvallen? Je kunt tot 48 uur na de vaccinatie paracetamol innemen. De maximale hoeveelheid per dag staat in de bijsluiter. Heb je na 48 uur nog koorts? Blijf dan paracetamol gebruiken tot de koorts over is.

 
Heeft het Covid-19 vaccin invloed op mijn medicijnen tegen aanvallen (anti-aanvalsmedicijnen)?

Nee, want vaccins werken op een andere manier dan de anti-aanvalsmedicijnen. Heb je bij eerdere vaccins een overgevoeligheidsreactie gehad? Overleg dan met je huisarts.

 
Bijwerkingen na vaccinatie melden?

Dit kun je doen bij het Bijwerkingencentrum Lareb.