Ketogeen dieet

Bij 30% van de mensen met epilepsie werken medicijnen niet of onvoldoende. Het ketogeen dieet kan dan een optie zijn.

Wat is een ketogeen dieet?

Normaal halen de hersenen hun energie uit koolhydraten (suikers en zetmeel). Bij het ketogeen dieet eet iemand veel vetten en weinig koolhydraten. Als het lichaam weinig koolhydraten krijgt, breekt het de vetten af tot zogenaamde ketonen (ketose). Niet de koolhydraten maar de ketonen vormen dan de belangrijkste energiebron voor de hersenen. Hoe het precies werkt is nog onbekend, maar het ketogeen dieet kan ervoor zorgen dat er minder epileptische activiteit in de hersenen ontstaat, waardoor de aanvallen verminderen.

Ketogeen dieet vooral effectief bij kinderen

Het dieet wordt over het algemeen alleen toegepast bij kinderen met een moeilijk behandelbare vorm van epilepsie. Bij deze kinderen werkt de medicatie onvoldoende en is hersenchirurgie geen optie. Bij kinderen werkt het dieet beter dan bij volwassenen. Dit komt waarschijnlijk doordat de hersenen van jonge kinderen nog in volle ontwikkeling zijn en het dieet dan het meeste invloed heeft.

Op maat ingesteld

Het dieet is erg intensief en mag nooit zomaar gevolgd worden. Het kind moet een aantal dagen worden opgenomen in een epilepsiecentrum of in een ziekenhuis dat hierin gespecialiseerd is. Als iemand in aanmerking komt voor het ketogeen dieet dan moet het dieet op maat worden ingesteld door een diëtist onder begeleiding van een verpleegkundige en een neuroloog en/of kinderarts. Na opname wordt het dieet thuis voortgezet en blijft het kind onder controle. Binnen drie maanden is meestal duidelijk of het dieet effect heeft of niet. Meestal blijft iemand naast het dieet medicijnen gebruiken. Na een paar maanden besluit de arts soms de medicatie te verminderen. Na 2 tot 3 jaar wordt het dieet in principe langzaam afgebouwd en beëindigd.

Klassiek of MCT

Er bestaan 2 verschillende soorten van het ketogeen dieet: het klassieke en het MCT-dieet. De diëten verschillen in de soort en hoeveelheid vet. Epilepsiecentrum Kempenhaeghe te Heeze, het Sophia Kinderziekenhuis Rotterdam en het Wilhelmina Kinderziekenhuis (WKZ) van het UMC Utrecht gebruiken veelal het MCT-dieet. Dit omdat het MCT-dieet het meest op 'gewone voeding' lijkt. Stichting Epilepsie Instellingen Nederland (SEIN) in Heemstede en het UMC St. Radboud uit Nijmegen hanteren het klassieke ketogeen dieet. Uit onderzoek blijkt dat de effecten van beide diëten gelijk zijn.

Effect van het ketogeen dieet

Als het ketogeen dieet effect heeft, kan het de kwaliteit van leven verbeteren. De resultaten zijn als volgt:

  • 1 op de 3 kinderen ondervindt 90% aanvalsvermindering of is zelfs helemaal aanvalsvrij.
  • 1 op de 3 kinderen heeft een vermindering van de aanvallen van 50-90%.
  • Bij 1 op de 3 kinderen heeft het dieet geen effect op de aanvallen.
  • Opvallend is dat veel ouders vinden dat hun kind door het dieet alerter reageert en dat het gedrag verbetert.

Hoewel het dieet dus soms goede resultaten geeft, wordt het niet zo snel voorgeschreven. De verandering in eetgewoontes heeft voor een kind grote consequenties. Daarbij kunnen er complicaties optreden zoals misselijkheid, een slap gevoel en nierstenen. Als een kind niet tegen het dieet kan, is dat meestal binnen een paar weken duidelijk.

Meer informatie over het ketogeen dieet

Informeer bij uw behandelend kinderneuroloog of een ketogeen dieet een optie is. Deze kan contact opnemen met een van de epilepsiecentra of ziekenhuizen die in deze behandelwijze zijn gespecialiseerd. Meer informatie over het ketogeen dieet kunt u vinden op www.ketogeenmenu.nl of op www.ketokids.nl.

Onderzoek naar werking ketonen

Het is nog niet precies duidelijk op welke manier de ketonen aanvallen doen verminderen, ondanks het feit dat het (klassieke) ketogeen dieet al tientallen jaren wordt toegepast. Bij onder andere epilepsiecentrum Kempenhaeghe wordt wetenschappelijk onderzoek gedaan naar het dieet.