Deep Brain Stimulation (DBS)

Deep Brain Stimulation (DBS) of diepe hersenstimulatie is een (aanvullende) epilepsiebehandeling. Bij epilepsiepatiënten is de behandeling relatief nieuw, maar DBS wordt al jarenlang succesvol toegepast bij mensen met Parkinson. Sinds 2008 worden er in Nederland per jaar gemiddeld zeven mensen met epilepsie mee geholpen. Momenteel is er ook vergoeding voor en neemt dit aantal toe.

Hoe werkt het?

Bij DBS wordt een specifiek gebied in de hersenen gestimuleerd met behulp van twee diepte-elektroden. Voor het plaatsen van deze elektroden in de hersenen is een operatie noodzakelijk. De elektroden worden onderhuids verbonden met een elektrische stimulator, die onder het sleutelbeen of in de buik wordt geplaatst. De stimulator wordt van buitenaf aangezet en afgesteld.

Voor wie en wanneer is diepe hersenstimulatie een mogelijkheid?

DBS werkt tot nu toe bij mensen met een focale epilepsie, waarbij de aanvallen starten vanuit een of meerdere vaste plaatsen in de hersenen. Ook als deze vervolgens overgaan in ‘grote’, tonisch-clonische aanvallen, kan DBS een optie zijn. Mensen met epilepsie komen in aanmerking voor DBS als ze onvoldoende op de medicatie reageren of te veel bijwerkingen hebben door de medicatie. Eerst wordt gekeken of deze mensen in aanmerking komen voor een operatie met behulp van epilepsiechirurgie. Dit, omdat de kans om met epilepsiechirurgie aanvalsvrij te worden beduidend groter is in vergelijking met DBS. Blijkt dit niet te kunnen of niet effectief te zijn, dan komt de persoon in aanmerking voor DBS. Soms wordt iemand eerst met een Nervus Vagus Stimulator (NVS) behandeld. Hierbij speelt de voorkeur van de patiënt een belangrijke rol. Als u wilt weten of u in aanmerking komt voor DBS, neemt u dan contact op met uw behandeld arts.

Wat zijn de resultaten van DBS?

Tot nu toe wordt ongeveer zes procent van de mensen aanvalsvrij. Verder heeft meer dan de helft van de mensen een duidelijke aanvalsverbetering. Dit betekent dat de aanvallen zowel minder vaak als minder ernstig kunnen worden. De kans op verbetering wordt groter naarmate men het apparaat langer gebruikt. DBS is meestal geen vervangende methode voor medicatie: De meeste mensen die een DBS-operatie hebben ondergaan, moeten medicijnen blijven slikken.

Hoe verloopt het traject van DBS?

Als uw neuroloog meent dat diepe hersenstimulatie een behandeloptie voor u is en u wilt het zelf, volgt een operatie. Voor de operatie wordt eerst met behulp van een MRI-scan bepaald waar de elektroden precies geplaatst moeten worden. De neurochirurg plaatst vervolgens twee elektroden op de vooraf bepaalde locatie diep in de hersenen. Bij epilepsie is de thalamus het meest gekozen gebied voor stimulatie. De thalamus is een centraal gelegen deel van de hersenen. Het speelt een belangrijke rol bij het doorgeven van signalen, het sturen ven bewegingen en emoties. De elektroden worden met een draad verbonden aan een neurostimulator. Deze stimulator wordt ergens anders in het lichaam geïmplanteerd meestal onder het sleutelbeen of in de buik.  
Enkele weken na de operatie stelt de arts de stimulator in. Het vinden van de beste instelling met het meeste resultaat kan enige tijd duren.

De vooronderzoeken en het instellen van de neurostimulator vinden meestal plaats in een epilepsiecentrum. Het inbrengen van de elektroden en het systeem gebeurt in het ziekenhuis. Als de behandeling niet werkt of niet goed wordt verdragen, dan kan de stimulator uitgezet worden. Desnoods kan het systeem in zijn geheel verwijderd worden.

Voor- en nadelen van DBS

DBS is net als NVS een behandelmethode voor mensen met epilepsie die geen baat hebben bij andere behandelingen. Het plaatsen van de elektroden gaat heel gericht, waardoor alleen het noodzakelijke deel van de hersenen heel gericht beïnvloed wordt. Daarnaast is DBS niet definitief; als de behandeling niet aanslaat kan de neurostimulator gestopt worden. Eventueel kunnen de elektroden en de neurostimulator weer verwijderd worden.

DBS heeft ook nadelen. Net als bij andere operaties kunnen er risico’s zijn tijdens de operatie bij het inbrengen van de elektroden. Verder kunnen bij patiënten bij wie DBS is toegepast soms neerslachtigheid of geheugenklachten ontstaan. Mogelijk kunnen deze bijwerkingen in de toekomst verholpen worden door DBS te combineren met een andere methode.

Waar terecht voor DBS?

DBS voor mensen met epilepsie wordt in Nederland aangeboden door:

  • Het samenwerkingsverband Academisch Centrum voor Epileptologie Kempenhaeghe en het MUMC+ (Maastricht).
  • Het samenwerkingsverband SEIN en het Medisch Spectrum Twente (Enschede).
  • AUMC (Amsterdam).

Meer weten?

Lees ook het artikel ‘Ik verwacht dat diepe hersenstimulatie toegankelijker gaat worden’ en ons achtergrondartikel in de webwinkel. Daarnaast is in ons voorlichtingsblad Epilepsie Magazine zomer 2020 een ervaringsverhaal verschenen over iemand die ervaring met DBS heeft. Bel met de Epilepsie Infolijn, 030 634 40 64, als u dit artikel toegestuurd wilt krijgen.

Lotgenotengroep Neurostimulatie​

Wilt u in contact komen met iemand die zelf ervaring heeft met DBS, neem dan contact op met de landelijk coördinator van de lotgenotencontactgroep neurostimulatie Marrie Kuijper, e-mail neurostimulatie@epilepsiefonds.nl.