Focaal met intacte gewaarwording

Focale aanvallen met intacte gewaarwording werden vroeger eenvoudig partiële aanvallen genoemd. De aanval blijft beperkt tot een klein deel van de hersenen. Het bewustzijn blijft helder. Mensen beseffen dus goed dat ze een aanval hebben en kunnen vertellen wat ze tijdens een aanval beleven. De duur kan zeer verschillend zijn, van seconden tot minuten. Deze aanvallen zijn soms zo licht dat anderen de aanval niet opmerken.

Wat gebeurt er tijdens een aanval?
De ervaringen tijdens een focale aanval met intacte gewaarwording zijn heel verschillend. Iemand kan bijvoorbeeld spiertrekkingen hebben, maar ook onaangename geuren ruiken. Ook kan het voorkomen dat iemand bleek wordt, of zich zonder aanwijsbare reden opeens angstig of juist erg blij voelt. Wat iemand ervaart, is afhankelijk van het deel van de hersenen dat meedoet en wat dat gedeelte normaalgesproken doet. Elk deel van de hersenen heeft zijn eigen taak.

Symptomen
Sommige aanvallen gaan gepaard met bewegingen. Dit worden motorische symptomen genoemd. Andere aanvallen gaan gepaard met ongebruikelijke gevoelens of sensaties. Dit worden niet-motorische symptomen genoemd.

Motorisch
De ontladingen kunnen in de buurt van de motorische centra in de hersenen liggen. Dit is het gedeelte dat lichaamsbewegingen regelt. Dan kunnen de aanvallen bestaan uit heel plaatselijke motorische verschijnselen, zoals trekkingen of schokken in een hand. Soms blijven deze verschijnselen beperkt tot een of enkele spiergroepen.

Jackson aanval
Een voorbeeld van een motorische aanval is de Jackson aanval. Hierbij breidt het gebied van de ontlading zich geleidelijk uit, steeds meer spiergroepen gaan meedoen. De aanval kan bijvoorbeeld beginnen in de duim en vervolgens overgaan op de hand, de arm, de romp en tenslotte het been. Een dergelijk verloop noemt men de Jacksonion March en de aanval een motorische Jackson aanval. Gaat vervolgens ook de andere lichaamshelft meedoen dan verliest de persoon meestal het bewustzijn en is de aanval niet meer focaal. Deze wordt dan focaal naar bilateraal tonisch-clonisch.

Ook kan de aanval zich vanuit de plaats van herkomst zodanig uitbreiden dat bepaalde spiergroepen zich gaan samentrekken (tonisch). Het lichaam wordt dan verdraaid of gebogen in de richting van de plaats waar de samentrekkingen het hevigst zijn. Ook kan de aanval gepaard gaan met spraakproblemen, knipperen met of wegdraaien van de ogen.

Niet-motorisch
Bij sommige aanvallen zien mensen lichtflitsen, blinde vlekken, of soms hele taferelen, zoals 'explosies' van kleur en beelden. Ook andere verschijnselen komen voor:

  • Het horen van geluiden: suizen of doofheid, soms woorden of muziek.
  • Het proeven van: (meestal onaangename) smaken en geuren.
  • Het ervaren van gevoel: plaatselijk tintelen, een doof gevoel of gevoelloosheid in een bepaald lichaamsdeel.

Bij andere aanvallen kan iemand transpireren, blozen, bleek worden hartkloppingen of kippenvel krijgen. Ook komt pupilverwijding voor en veranderingen in de ademfrequentie. Het meest bekend is het zogenoemde 'epigastrische aura', een raar, soms misselijk makend gevoel in de bovenbuik (epigastrum) dat opstijgt naar het hoofd.

Bij aanvallen vanuit de gevoelsbeleving kunnen verschillende verschijnselen voorkomen, zoals:

  • Hallucinaties: het proeven, ruiken, horen of zien van dingen die er niet zijn.
  • Emotionele verwardheid: zoals paniekaanvallen die vaak gepaard gaan met misselijkheid, duizeligheid en een warm gevoel in de maag dat via de keel omhoog stijgt.
  • Geheugenstoornissen: het hebben van een gevoel dat iets al eens eerder gebeurd is (déjà vu) of juist een gevoel dat de wereld compleet vreemd is (jamais vu).
  • Droomtoestanden: mensen hebben een onwezenlijk gevoel over zichzelf of de rest van de wereld.
  • Stemmingsveranderingen.

Overgang naar een andere aanval
Een focale aanval met intacte gewaarwording kan overgaan in een focale aanval met verminderde gewaarwording en/of gegeneraliseerde aanval. Het bewustzijn raakt dan verstoord. Als de aanval overgaat in een tonisch-clonische aanval (grote aanval) spreekt men over een focaal naar bilateraal tonisch-clonische aanval. Het focale begin met intacte gewaarwording noemt men nog wel eens een aura. Als de aura lang genoeg duurt, kunnen mensen voorzorgsmaatregelen nemen voordat de tonisch-clonische (grote) aanval begint.

Onderstaand filmpje is afkomstig van de dvd Epilepsie in beeld. Een voorbeeld van een focale aanval met intacte gewaarwording (oude naam: eenvoudig partiële aanval) staat op Aanvallen in beeld.